Biyokimya Uzmanı Ayşegül Çoruhlu, sağlıklı uzun yaşamın (longevity) sırlarını vermeye devam ediyor…
SÖZCÜ TV’de Simge Fıstıkoğlu’nun sorularını yanıtlayan Dr. Çoruhlu, longevity eşliğinde daha uzun, daha verimli, daha keyifli yaş almanın yollarını açıklıyor. Ayşegül Çoruhlu, bu hafta cinsiyet hormonlarının sağlığımız üzerindeki etkilerini ve azaldıkça ortaya çıkan sorunları nasıl bertaraf edebileceğimizi anlattı…
Cinsiyet hormonları başa bela
Östrojen ve testosteron hormonları, osteoporozundan meme kanserine, işte prostata kelliğe kadar birçok sorunun nedeni…
Daha kolay anlaşıldığı için erkeklerden başlayalım. Prostat zamanla niye büyüyor, saçlar niye dökülüyor?
Annenin karnında bir erkek bebeğe bakıyoruz. O erkek bebekte testosteronun yüksek olduğunu biliyoruz, Gonad dediğimiz testisleri ergenliğe kadar katlanarak büyüyor.
Vücut (varoluşsal hikayedeki genetik konu) “Testosteron yetmez. Bu testosteronu bir şeye çevirmeliyim ve o benim istediğim şeylerin, işte testis vesaire büyümesini hızlandırmalı çünkü ancak böyle yetişebilirim aradaki farka” der. Dolayısıyla testosteronu, dihidrotestosteron diye bir şeye çevirir.
Bunların ikisi vücutta beraber çalışır.
Testosteron azalsa da neden prostat kanseri riski devam ediyor?
Nasıl menopozda ‘östrojenimiz azaldı’ diyoruz, erkeklerin de zamanla testosteronları azalıyor. Peki ama madem testosteron düşüyor, prostat kanseri niye daha ileri yaşta sorun oluyor?
Saç dökülmesi niye bir anda durmuyor o zaman? O zaman vücut yine “Bak, benim bir sürü reseptörüm var, androjen reseptörü. Bunlar testosteronu ve dihidrotestosteronu bekliyor iş yapsın diye. Testosteron azaldıysa ben olan azdan da şu turbo testosteron vardı ya dihidrotestosteron, ben oradan alırım” diyor.
Yani yaşlılık testosteronu dihidrotestosterona döndüren enzimi güçlendiriyor. Dihidrotestosteron arttığı için de kellik de prostat büyümesi de devam ediyor.
Testosteronun östrojene dönme işareti
“Testosteron da yağ olunca östrojen olurmuş, kadınlık hormonuna dönermiş” cümlelerini çok duyarız. Hatta bunun ilerlemiş halini nasıl anlıyoruz? Kilo memede toplanırsa, vücutta testosteron östrojene döndü demektir.
Meme kanseri ile karaciğer ilişkisi
Meme kanserine gelince…
Her 8 kadından birinde görülüyor ya… Ben genelde şöyle bakıyorum: O sekizinci kadını ben nasıl bulacağım acaba? O kimdir? Orada da benim şahsi yaklaşımım o sekizinci kadını bulmanın yöntemi, onun karaciğerine bakmaktır.
Onun karaciğerinde vücutta dolaşan östrojeni hangi parçalara, hangi oranda ayırıyor olduğuna bakmak. Dışarıya atılıyor mu? Parçalar önemli.
Memesinde tümör, fibrokist, premenstrüel sendrom; bu kadınlıkla ilgili konuları ve dediğim gibi en abartılı olarak sekiz kadından biri olan sekizinci kadını bulmak istiyoruz. Test yaparsın, mamografi yaparsın, onu yaparsın, bunu yaparsın. Başka nereye bakmalıyız? Karaciğere bakmalıyız. Daha doğrusu karaciğerin çıktısı olarak idrara bakıyorsun, testler öyle. Karaciğere giren östrojen atılırken makası nereden kesiyor? Gerçekten nereden kestiğinin oranlarını idrarda baktığında o kişinin regl öncesi sendroma, fibrokistlerin büyüme yatkınlığı, miyomların büyümesine yatkınlığı görebiliyorsun.
O sekiz kadından biri olup olmadığını anlamanın belki de yöntemi budur.
40’tan sonra bu östrojenin karaciğerde makaslanmış idrar metabolitlerine de “benim hangisi yüksek” diye bakılmalı. Diyelim o testler yaygınlaşmadı; ben kendimi burada nasıl garantiye alırım? Yani o yaptığım formüller diye anlattığım DIM zaten bu işe yarıyor.
Brokoliden elde edilen DIM’ın faydası
Brokoli memeye faydalıdır. İlk fişimiz, brokoli memeye: “Brokoli ye Ayşegül, brokoli ye.” İkinci fişe geçtik; çünkü brokolinin içindeki ekstraktlar östrojenin karaciğerden zararsız atılmasını sağlar, ikinci daha üst sınıf fişi. En alta iniyoruz; brokoliden ekstrakt edilen DIM isimli madde, DIM kompleks olarak başka işleri de yapacak formülle bir araya getirildiğinde karaciğer östrojeni metabolize ederken hücre büyümesi ve DNA hasarı azalır.
Yaşlanma paketinde iki hormon orantılıdır
Vücut sonra der ki; “Ben testosteronla dihidrotestosteronun görevlerini ayırayım. Mesela testosteron gitsin kas yapsın, kemiği de korusun işte kemik de güçlü olsun. Ama “Saçın dibine koymayayım” diyor. Saçın dibine, tüyleri çıkarmak, erkeksilik yapmak için diğer versiyon, dihidrotestosteronu koyayım…’’ Böyle bir dengede gidiyor. Fakat işte yaş, erkekler için de 40’lardan sonradadır, 50’lerde falan garantilimsi olur. Vücut yaşlanma paketinde, bu testosteronla dihidrotestosteron birbirleriyle orantılıdır.
Menopozu ötelemek mümkün mü?
Bu kadın doğumcunun işidir. Bu hormonlar kullanılırken, mesela eğer kadın doğumcu örneğin hastada pıhtılaşma riskini öngörmediyse ve sorun çıkmadıysa ben orayı toparlamalıyım. Bu hormonları kullandığında onların atılımıyla ilgili az önce konuştuğumuz karaciğer yolaklarının teknik sorunu varsa ben orayı desteklemeliyim. Sıcak basmalarının da bir ilacı çıktı.
Hormon tedavisi gerekir mi?
Bu kadın doğumcunun işidir. Bu hormonlar kullanılırken, mesela eğer kadın doğumcu örneğin hastada pıhtılaşma riskini öngörmediyse ve sorun çıkmadıysa ben orayı toparlamalıyım. Bu hormonları kullandığında onların atılımıyla ilgili az önce konuştuğumuz karaciğer yolaklarının teknik sorunu varsa ben orayı desteklemeliyim. Sıcak basmalarının da bir ilacı çıktı.
Tuvalete gitme sıklığı ‘yaşlılık’ işareti
45, 55 neyse o yaşlarda bir erkek ne kadar sık tuvalete gidiyorsa bu prostat büyümesine dolayısıyla yaşlandığına işarettir.
Prostat büyümesini frenlemenin doğal yolu
40’lı yaşları ne kadar az kiloyla geçirirseniz o kadar çok testosteronunuzu korursunuz. Böylelikle testosteron östrojene dönüşmüyor. Tabii ki kaslara volüm yapacak kadar spor yapmak iyi bir şey. Hiçbir şey uykusuz olmaz, hiçbir şey düzgün beslenmesiz olmaz, şekerler yukarıdayken zaten o iş olmaz.
Bir de bunların hem destekleri hem ilaçları var, prostat büyümesin diye verilen. Prostat büyürse gece tuvalete kalkmalar azalsın diye verilen ilaçları var. Genel olarak işte kabak çekirdeği ve brokoli prostata iyi gelir diye cümleler vardır. Bunların ekstraktlarından yapılmış şey.
Ama prostatın mesela iyi haberi mis gibi çok kolay hem ilaca hem ameliyata cevap veriyor, prostat kanseri bile olsa…
İdrarı tutmak mesaneye zararlı
Mesanenin içinde birikmiş idrar enfeksiyon demek, mesane kanseri de demek. İdrarı tutmak kötü mü, idrarı yapamamak kötü mü? Evet. Bozar mı mesaneyi, bozar.
Kabızlık da memeyi etkiler
Kabız olmak meme için kötü mü, kötü. Bağırsaktaki işte karaciğerden gelen atılması gereken hormon toksin neyse akması için bağırsağın devam etmesi lazım. Orada tıkanınca ne oluyor? Geriye emiliyor. Sen çöpü tekrar geri almış oluyorsun. O zaman ben diyemez miyim, “Kabızlık meme kanseri için risk faktörüdür” diye? Evet, demiş oluyorum.
İşte yol haritanız
– Meme kontrolünü bir yıl atlamak olmaz, gidip ultrason yaptıracaksın. Batın ultrasonu yaptıracaksın.
– Erkek kardiyolojik bir check-up’tan geçecek esasında. Biyokimyalarını falan çok iyi bilecek. Önce bir resmi tam göreceksin. Bu birinci olmazsa olmaz.
– Sonra, takip edeceğin şeyler var. İnsüline , trigliseritine, üç aylık şekerine, kan sayımına falan baktıracaksın. Mesela tiroit değerin, TSH’ın 4’ü geçmemiştir ama 4’e çok yakındır. Ama geçen yıl aslında 1’lerdeydi. 1’den 3’e atladıysa o aradaki fark da önemli. Hani bozulmanın hızına da bakman lazım.
– Supplementler olarak hepimiz. D’yi başa koymuştuk. Onun miktarını yüksek tutmalıyız ki işte otoimmün hastalıklarımız vesaire olmasın. Yine eğer daha ortalama gideceksek yatay şeker olsun diye mesela tarçın bile yatay şeker yapmak için bir yöntemdir.
– Çok çiğnemek, unlu şekerli yememek, işlenmiş yememek bir yöntemdir. Gece yememek de zaten bir sürü hataları düzeltecek kadar bir yöntemdir.
– Prostat için, yine prostat büyümesini azaltan, gece idrara çıkmayı azaltan formüller de var, hepsi bitkisel ekstraktlı ve patentli. Çalışma yapılıyor mesela, gece tuvalete kalkma sayısı yarı yarıya iniyor, dört kere kalkıyorsa ikiye düşüyor.
