Çin merkezli yapay zekâ girişimi Moonshot, birkaç gün önce Kimi K3 adlı yeni açık ağırlıklı modelini duyurdu. 2,8 trilyon parametreye sahip model, FrontierSWE kodlama testinde 81,2 puan aldı. Bu sonuçla OpenAI’ın GPT-5.6 Sol modeli ile Anthropic’in Claude Fable 5 modelini geride bıraktı.
Bu gelişme, uzun süredir dile getirilen “Çinli yapay zekâ modelleri ABD’nin aylarca gerisinde” görüşünü yeniden tartışmaya açtı.
ABD’de yeni kısıtlamalar konuşuluyor
Kimi K3’ün ardından ABD’de dikkat çeken iddialar ortaya çıktı. Gelen bilgilere göre bazı hükümet yetkilileri, Çin’in yapay zekâ alanındaki ilerlemesinden endişe duyuyor. Bu nedenle ABD merkezli şirketlerin Çin’in açık ağırlıklı yapay zekâ modellerine erişimini sınırlandıracak yeni adımlar gündeme gelebilir.
İddialara göre bu planın amacı, geliştiricileri OpenAI ve Anthropic gibi ABD merkezli şirketlerin çözümlerine yönlendirmek.
Çinli yapay zekâ şirketleri kara listeye alınabilir
Haberlere göre ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) ile Beyaz Saray Ulusal Siber Direktörlük Ofisi, geçen yıl Çin merkezli yapay zekâ modelleri için güvenlik uyarısı yayımlamayı değerlendirdi. Taslak çalışmada ABD’li şirketlerin bu modelleri kullanmaması tavsiye edilirken, bazı Çinli yapay zekâ laboratuvarlarının “Entity List” olarak bilinen kara listeye eklenmesi de masaya geldi.
Bir şirket bu listeye girerse ABD hükümetinin izni olmadan teknolojilerinin kullanılması zorlaşıyor. Ayrıca üretim sürecinde ABD teknolojisi, yazılımı veya ekipmanı kullanılan ürünlerin bu şirketlere satışı da ciddi kısıtlamalarla karşılaşabiliyor.
Gerekçe yine ulusal güvenlik
ABD yönetimi, Çin yasalarına bağlı çalışan teknoloji şirketlerinin Amerikalı kullanıcıların verilerini güvenli şekilde koruyamayacağını savunuyor. Bu nedenle birçok Çinli teknoloji şirketi yıllardır Entity List içinde yer alıyor.
Huawei, yarı iletken üreticisi SMIC, drone üreticisi DJI, güvenlik kamerası şirketi Hikvision ve yapay zekâ firması SenseTime bu listede bulunan şirketler arasında yer alıyor.
Geçmişte bu girişim engellenmişti
Benzer kısıtlamalar geçen yıl da gündeme geldi. Ancak eski Beyaz Saray yapay zekâ politika danışmanı Sriram Krishnan başta olmak üzere bazı isimler, bu adımların yazılım geliştirme alanına zarar vereceğini savunarak taslağa karşı çıktı.
Krishnan’ın geçen ay görevinden ayrılmasının ardından aynı konunun yeniden gündeme gelmesi dikkat çekti.
Fiyat farkı tartışmayı büyütüyor
Çin merkezli yapay zekâ modellerinin ilgi görmesinin önemli nedenlerinden biri de maliyet. Bazı Çinli şirketler benzer performansı çok daha düşük ücretlerle sunuyor.
Örnek olarak DeepSeek V4 Pro’nun kullanım maliyetinin 1 milyon token için 1 doların altında olduğu belirtiliyor. Buna karşılık GPT-5.6 Sol ve Claude Fable 5 gibi ABD merkezli gelişmiş modellerde aynı kullanım düzeyi için ücretlerin 50 dolara kadar çıkabildiği ifade ediliyor.
Yasak gelirse ABD’li kullanıcılar daha fazla ödeyebilir
İddiaların gerçeğe dönüşmesi ve ABD’nin yabancı açık ağırlıklı yapay zekâ modellerini tamamen yasaklaması halinde farklı bir tablo ortaya çıkabilir. ABD’deki kullanıcılar yalnızca yerli ve kapalı sistemlere erişebilirken, diğer ülkelerdeki kullanıcılar benzer seviyedeki yapay zekâ modellerine daha düşük maliyetle ulaşabilir.
Haberde bu durum, elektrikli otomobil pazarına benzetiliyor. ABD’nin Çin üretimi uygun fiyatlı elektrikli araçlara yüksek gümrük vergisi uygulamasının ardından Amerikalı tüketicilerin daha pahalı seçeneklerle karşı karşıya kaldığı hatırlatılıyor.
